راهنمای جامع زخم‌های شریانی (Ischemic / Arterial Ulcers)

زخم شریانی، زخمی است که به‌دلیل خون‌رسانی ناکافی (ایسکمی) در اثر نارسایی شریان‌ها ایجاد می‌شود. این زخم‌ها حدود ۱۵٪ از کل زخم‌های پا را شامل می‌شوند و معمولاً در نواحی پایین پا یا بین انگشتان رخ می‌دهند.

زخم‌های شریانی یا ایسکمیک بسیار دردناک‌اند – به‌ویژه در شب – و در بیماران با سابقه اختلال گردش خون دیده می‌شوند. بیمار اغلب پای خود را از تخت آویزان می‌کند تا درد کاهش پیدا کند.

محل‌های شایع بروز شامل پاشنه، نوک و بین انگشتان، برجستگی‌های استخوانی و محل تماس با کفش یا ملحفه است.

زخم شریانی نتیجه کاهش شدید جریان خون اکسیژن‌دار به بافت‌ها است. شایع‌ترین علت آن تصلب شرایین (آترواسکلروز) است؛ رسوب چربی‌ها در دیواره شریان‌ها باعث تنگی و کاهش جریان خون می‌شود.

سیگار، فشار خون و قند بالا، چربی خون زیاد و بی‌تحرکی از عوامل تشدیدکننده نارسایی شریانی هستند.

در موارد پیشرفته، کم‌خونی موضعی باعث مرگ بافت و نکروز می‌شود؛ حتی بدون آسیب اولیه، پوست ممکن است دچار پارگی و زخم شود.

تشخیص بالینی بر پایه معاینه جریان خون، وضعیت پوست، ناخن و نبض‌های پا است.

پزشک با لمس نبض‌های ران، زانو و پا و مقایسه فشار خون دست و پا شاخص ABI را ارزیابی می‌کند. فشار پایین‌تر پا نشانگر نارسایی شریانی است.

در موارد پیشرفته PAD، نارسایی ممکن است بحرانی شود – نیازمند اقدام فوری جراحی یا اندووسکولار برای حفظ اندام.

زخم‌های شریانی در نواحی انگشتان پا، پاشنه، مچ پا و سایر نقاط فشار ظاهر می‌شوند.

ظاهر زخم معمولاً عمیق، با لبه‌های برجسته و مرکز فرورفته‌ و رنگ‌پریده یا نکروتیک است. معمولاً با پوست سرد، بدون مو و فاقد نبض همراه است.